{"id":2375,"date":"2025-01-15T15:22:18","date_gmt":"2025-01-15T15:22:18","guid":{"rendered":"https:\/\/lp.8080.dev\/research\/it-is-all-about-openness\/"},"modified":"2025-03-01T16:38:23","modified_gmt":"2025-03-01T16:38:23","slug":"to-jest-otwartosc","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/","title":{"rendered":"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0"},"content":{"rendered":"\n
\n\n
\n\n

\n

O intuicji, prototypowaniu i subiektywnym rozumieniu partycypacji z Bertem Busschaert z belgijskiego Studia BASTA rozmawia Marta Tomasiak.<\/em><\/p>\n <\/h2>\n

\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n
\n\n
\n\n

\n <\/h2>\n
\n
Bert Buschaert:<\/em> Jak zaczniemy?<\/span><\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n
\n\n
\n\n

\n
Marta Tomasiak:<\/em> Mo\u017ce od pocz\u0105tku, pocz\u0105tku studia BASTA. Jak to si\u0119 wszystko zacz\u0119\u0142o?<\/span><\/div>\n <\/h2>\n
\n

BB: <\/em>BASTA ma pi\u0119\u0107 lat, pocz\u0105tki biura si\u0119gaj\u0105 jeszcze czas\u00f3w studenckich. Poznali\u015bmy si\u0119 z Kennym w Holandii, tam obaj studiowali\u015bmy architektur\u0119 krajobrazu. To dla nas obu by\u0142 moment prze\u0142omowy, czas kiedy formowa\u0142 si\u0119 nasz pogl\u0105d na to czym krajobraz jest, czas kiedy powoli zaczynali\u015bmy ju\u017c postrzega\u0107 krajobraz i przestrze\u0144 ca\u0142o\u015bciowo, w wi\u0119kszej skali i wielu narracjach. To zawsze, wydaje mi si\u0119, zaczyna si\u0119 od dobrej edukacji. To by\u0142 nasz dobry pocz\u0105tek.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, z Kennym przyja\u017anili\u015bmy si\u0119, wychodzili\u015bmy razem, robili\u015bmy wsp\u00f3lnie projekty i wsp\u00f3lnie odkryli\u015bmy stowarzyszenie ELASA – Europejskie Stowarzyszenie Student\u00f3w Architektury Krajobrazu. Pojechali\u015bmy na jedno ze spotka\u0144, warsztat\u00f3w nie do ko\u0144ca wiedz\u0105c co to takiego jest. Tam spotkali\u015bmy ludzi z r\u00f3\u017cnych europejskich kraj\u00f3w. Dla nas, tak bardzo skoncentrowanych i zamkni\u0119tych na podw\u00f3rku zachodniej Europy, znaj\u0105cych dobrze Francj\u0119, Belgi\u0119, Angli\u0119 czy Hiszpani\u0119, spotkanie z lud\u017ami z centralnej i wschodniej cz\u0119\u015bci Europy to by\u0142o do\u015bwiadczenie. W\u0119grzy, Serbowie, Polacy. Mn\u00f3stwo r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci. Ich, bardzo cz\u0119sto zupe\u0142nie inny, spos\u00f3b my\u015blenia o architekturze krajobrazu bardzo otworzy\u0142 nam oczy i umys\u0142y. Dla nas w\u0142a\u015bciwie wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 tam, na jednym ze spotka\u0144 ELASy. Tam poznali\u015bmy te\u017c Le Balto\u00b9, prowadzili wyk\u0142ad na temat tymczasowych instalacji w przestrzeni miejskiej. Jak takie interwencje dzia\u0142aj\u0105 na ludzi, jak pobudzaj\u0105 do interakcji. To by\u0142o co\u015b \u015bwie\u017cego. My\u015blenie o architekturze krajobrazu w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b, my\u015blenie, \u017ce projektowanie przestrzeni miejskich nie zawsze musi zak\u0142ada\u0107 u\u017cycie ogromnej ilo\u015bci kamienia i wydanie mn\u00f3stwa pieni\u0119dzy. To by\u0142o my\u015blenie o projektowaniu przestrzeni, kt\u00f3re oddzia\u0142uj\u0105 na zmys\u0142y.<\/p>\n

Zatem edukacja w Holandii i spotkanie na ELASie, mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania Le Balto – to s\u0105 nasze pocz\u0105tki. Potem poznali\u015bmy Wagon\u00b2, wsp\u00f3lnie pracowali\u015bmy. To, czego tam na warsztatach do\u015bwiadczyli\u015bmy, co widzieli\u015bmy, wszystkie nasze zachwyty, zabrali\u015bmy to ze sob\u0105 do domu, do Belgii.<\/p>\n

Nasz pierwszy projekt, Hospitaaltuin, to teren szpitala, tutaj w Kortrijk. Pusta, zaniedbana przestrze\u0144 miejska, kt\u00f3ra mia\u0142a zmieni\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki niewielkim interwencjom. Ma\u0142y bud\u017cet, otwarty na r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci umys\u0142.<\/p>\n

I tak, jeste\u015bmy biurem zainteresowanym projektowaniem partycypacyjnym. Tylko, \u017ce partycypacja to takie modne s\u0142owo.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> To prawda. Nie wiem jak jest w Belgii, w waszym \u015brodowisku. Mnie czasem wydaje si\u0119, \u017ce partycypacja zgubi\u0142a gdzie\u015b po drodze swoje znaczenie. Nikt nie wie co znaczy dok\u0142adnie, albo raczej ka\u017cdy my\u015bli, \u017ce znaczy co\u015b troch\u0119 innego.<\/p>\n <\/h2>\n

\n
BB:<\/em> ok\u0142adnie. Ka\u017cdy ma swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 definicj\u0119. Powiedzmy jednak, \u017ce my od pocz\u0105tku byli\u015bmy partycypacj\u0105 jako\u015b zainteresowani.<\/span><\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n
\n\n
\n\n

\n
\n

MT:<\/em> Co wi\u0119c dla was znaczy ta partycypacja? Jak brzmi definicja BASTy?<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/h2>\n

\n
\n

BB:<\/em> To otwarto\u015b\u0107 na ludzi, z kt\u00f3rymi pracujesz. Otwarto\u015b\u0107, \u017ceby ich wys\u0142ucha\u0107, rozmawia\u0107 z nimi, prezentowa\u0107 swoje pomys\u0142y, to co rysujesz. Otwarto\u015b\u0107, \u017ceby wsp\u00f3lnie my\u015ble\u0107 i debatowa\u0107 nad najlepszymi rozwi\u0105zaniami, \u017ceby m\u00f3wi\u0107, co si\u0119 wydarza, zaprasza\u0107 do wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania, do budowania. To po prostu otwarto\u015b\u0107. To jest kluczowe s\u0142owo tej definicji. Partycypacja nie jest obowi\u0105zkowa, daje ci wyb\u00f3r \u2013 mo\u017cesz by\u0107 zaanga\u017cowany, je\u015bli masz na to ochot\u0119. Dawa\u0142em ostatnio wyk\u0142ad dla rady naszej prowincji na temat partycypacji, jakie\u015b dwa tygodnie temu.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Zaczynacie by\u0107 postrzegani jako eksperci w tej dziedzinie.<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> [\u015bmiech] Nie, nie jeste\u015bmy ekspertami, w \u017cadnym wypadku.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Raczej praktykami?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Voil\u00e0. Robimy to, bo tak to czujemy. Robimy to bardzo intuicyjnie.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Jeden z waszych projekt\u00f3w \u2013 rewitalizacja osiedla Rabot w belgijskiej Gandawie to jednak dla mnie esencja projektowania partycypacyjnego. Ten projekt wydarzy\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku waszej kariery. Jako studio mieli\u015bcie wtedy dwa, trzy lata? Opowiedz, jak to si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB: <\/em>Tak, to by\u0142o na wczesnym etapie naszej pracy.<\/p>\n

Rabot to osiedle w Gandawie, bardzo bogate swego czasu, obecnie raczej \u201etrudna\u201d i niezbyt zamo\u017cna dzielnica. Mn\u00f3stwo ludzi nap\u0142ywowych \u2013 to strefa tranzytowa dla wielu imigrant\u00f3w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Belgii. Trafiaj\u0105 do Rabot, cz\u0119\u015b\u0107 z nich zostaje, dla innych to tylko kr\u00f3tki przystanek w dalszej drodze. I s\u0105 jeszcze \u201estarzy\u201d mieszka\u0144cy, ludzie kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tam od bardzo dawna i cz\u0119sto pami\u0119taj\u0105 lata \u015bwietno\u015bci osiedla. Teraz obserwuj\u0105 jak Rabot zmienia si\u0119 w negatywny spos\u00f3b. Znikaj\u0105 \u0142awki, place zabaw \u2013 wszystko uzasadnia si\u0119 wzgl\u0119dami bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Dimitri, kt\u00f3ry pracuje dla gandawskiej opieki spo\u0142ecznej, to on zapuka\u0142 do naszych drzwi oferuj\u0105c nam projekt. W Gandawie wydzia\u0142y urz\u0119du miasta \u015bci\u015ble ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce pracownicy opieki spo\u0142ecznej, jak Dimitri, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 chocia\u017cby z wydzia\u0142ami miejskiej zieleni. Dimitri mia\u0142 ma\u0142y bud\u017cet na projekt rewitalizacji niewielkiego terenu na osiedlu Rabot, jakiego\u015b podw\u00f3rka, skweru. On przyszed\u0142 do nas, bo jemu samemu bardzo zale\u017ca\u0142o na zmianie lub cho\u0107by zatrzymaniu tych negatywnych proces\u00f3w zachodz\u0105cych tam, w Rabot. Chcia\u0142 pozytywnej zmiany, chcia\u0142 wstawi\u0107 te znikaj\u0105ce \u0142awki i place zabaw z powrotem. St\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 ten projekt, Dimitri zaproponowa\u0142 nam wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Wszystko mia\u0142o zdarzy\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w taki partycypacyjny spos\u00f3b, zar\u00f3wno w fazie konstrukcji, budowania, jak i p\u00f3\u017aniejszego utrzymania i piel\u0119gnacji. Tak, to by\u0142 nasz pocz\u0105tek w Rabot.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Dostali\u015bcie zlecenie na jedn\u0105 ma\u0142\u0105, niskobud\u017cetow\u0105 interwencj\u0119. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 z tego projekt na lata z dzia\u0142aniami obejmuj\u0105cymi swym zasi\u0119giem ca\u0142e osiedle, interwencja po interwencji?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em>To mia\u0142 by\u0107 ma\u0142y projekt, zacz\u0119li\u015bmy z ma\u0142ym bud\u017cetem, jednorazow\u0105 akcj\u0105 w przestrzeni osiedla. Zaczynaj\u0105c prac\u0119 w Rabot studiowali\u015bmy masterplan\u00b3 dla tej cz\u0119\u015bci osiedla, stworzony na potrzeby gandawskiego ratusza. Zaj\u0119to si\u0119 ju\u017c wielkoskalowym my\u015bleniem, zrobiono mn\u00f3stwo analiz dotycz\u0105cych przestrzeni Rabot i okolic. I na pocz\u0105tku pr\u00f3buj\u0105c przebrn\u0105\u0107 przez te ekspertyzy, wydawa\u0142o nam si\u0119, \u017ce kr\u0119cimy si\u0119 w k\u00f3\u0142ko \u2013 to my\u015blenie w wielkiej, urbanistycznej skali, ukierunkowane top-down\u2074, my\u015blenie o rewitalizacji za pomoc\u0105 zmian drogich i na sta\u0142e. To ju\u017c zosta\u0142o zrobione. Postanowili\u015bmy wi\u0119c zacz\u0105\u0107 na samym dole drabiny, w najmniejszej skali, wymy\u015bla\u0107 na nowo i zmienia\u0107 niewielkie przestrzenie osiedlowe. W ten spos\u00f3b chcieli\u015bmy stworzy\u0107 taki model 1:1, miejski prototyp, kt\u00f3ry sprawdza pewne rozwi\u0105zania w przestrzeni miasta i jest interwencj\u0105 tymczasow\u0105. I kiedy projektanci, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 my\u015bleniem o rewitalizacji Rabot w wi\u0119kszej skali, kiedy, za powiedzmy 10 lat, oni b\u0119d\u0105 realizowa\u0107 ten projekt wysokobud\u017cetowej rewitalizacji, powinni sprawdzi\u0107, co my\u015bmy ju\u017c tu zrobili. Z tych interwencji mo\u017cna wiele wyci\u0105gn\u0105\u0107, wiele si\u0119 z nich nauczy\u0107. To co my\u015bmy zrobili w Gandawie to by\u0142 projekt tymczasowy \u2013 niskobud\u017cetowe materia\u0142y, interwencje planowane na pi\u0119\u0107, maksymalnie dziesi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie mia\u0142em na my\u015bli m\u00f3wi\u0105c, \u017ce zacz\u0119li\u015bmy na samym dole. Masterplan \u2013 tutaj projektanci my\u015bl\u0105 od du\u017cej skali do ma\u0142ej, my na odwr\u00f3t. Chcemy spotka\u0107 si\u0119 gdzie\u015b w po\u0142owie drogi. To by\u0142 nasz pomys\u0142 na projekt w Rabot. Przez to, \u017ce osiedle jest raczej sporych rozmiar\u00f3w nie widzieli\u015bmy innej mo\u017cliwo\u015bci jak tylko dzia\u0142a\u0107 fragment to fragmencie, podw\u00f3rko po podw\u00f3rku. Stworzyli\u015bmy og\u00f3lny plan miejsc interwencji i mogli\u015bmy posuwa\u0107 si\u0119 krok po kroku do przodu, interwencja za interwencj\u0105.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Co wydaj\u0119 si\u0119 jednak szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce, to wasze podej\u015bcie. Wy jako architekci krajobrazu, poproszeni o wykonanie konkretnego zlecenia wywr\u00f3cili\u015bcie wszystko do g\u00f3ry nogami, zmienili\u015bcie spos\u00f3b my\u015blenia o projekcie i przekonali\u015bcie do tego inwestora. Poproszono was o jedn\u0105 ma\u0142\u0105 interwencj\u0119, jeden ogr\u00f3d, wy w odpowiedzi roztoczyli\u015bcie wizj\u0119 zmiany ca\u0142ego osiedla. Czy by\u0142o trudno przekona\u0107 do tego ratusz? Interwencje oczywi\u015bcie s\u0105 tymczasowe jednak sp\u0119dzili\u015bcie na tym osiedlu dobrych kilka lat? Czy projekt jest zako\u0144czony? Pracujecie jeszcze w Rabot?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Nie, w tej chwili od jakiego\u015b ju\u017c czasu nie pracowali\u015bmy nad tym projektem. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce projekt mniej lub bardziej jest sko\u0144czony. Sko\u0144czony w fazie budowania. By\u0142o ca\u0142kiem sporo interwencji, du\u017co zbudowali\u015bmy. To jest jaki\u015b pocz\u0105tek i teraz o te instalacje trzeba dba\u0107, u\u017cywa\u0107 ich, piel\u0119gnowa\u0107 ro\u015bliny. Kiedy\u015b b\u0119dzie mo\u017cna budowa\u0107 dalej.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> To by\u0142a w pewnym sensie strefa eksperymentu, laboratorium? Sprawdzili\u015bcie w przestrzeni miejskiej kilka rozwi\u0105za\u0144, co dzia\u0142a lepiej, co gorzej. Teraz nale\u017ca\u0142oby wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego wnioski w wysokobud\u017cetowym projekcie rewitalizacji?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Voil\u00e0. I my\u015bl\u0119 sobie, \u017ce w takich testach, eksperymentach, jak ten nasz w Rabot, nie chodzi tylko o samo budowanie. Projekt rozwija si\u0119, \u017cyje nie tylko wtedy kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe interwencje, nowe struktury zostaj\u0105 zbudowane. Utrzymanie, piel\u0119gnacja, te wszystkie \u201ema\u0142e\u201d dzia\u0142ania to wielkie znaki tego, ze projekt posuwa si\u0119 do przodu. Je\u017celi budowaliby\u015bmy dalej nie zwa\u017caj\u0105c na to czy mieszka\u0144cy korzystaj\u0105 z tego co ju\u017c powsta\u0142o, czy si\u0119 tymi terenami zajmuj\u0105, czy je piel\u0119gnuj\u0105, to by\u0142oby jakby\u015bmy jechali przed peletonem. Wydajemy pieni\u0105dze, dzia\u0142amy, ale jeste\u015bmy za daleko na przodzie.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> A jak to jest w Gandawie? Czy w trakcie projektu obserwowali\u015bcie co raz wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie mieszka\u0144c\u00f3w? Interwencje mia\u0142y miejsce co kilka miesi\u0119cy, byli\u015bcie tam wtedy przez oko\u0142o tydzie\u0144. Z mojej perspektywy, a mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 pracowa\u0107 z wami tam na miejscu dwa lub trzy razy, mieszka\u0144cy byli co raz bardziej otwarci. Stopniowo stawali\u015bcie si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142eczno\u015bci Rabot. Widzieli\u015bcie t\u0119 zmian\u0119 r\u00f3wnie\u017c w u\u017cytkowaniu przestrzeni, kt\u00f3re powsta\u0142y?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Nie obserwujemy tego na co dzie\u0144, gdy\u017c nie jeste\u015bmy z Gandawy. Nie mog\u0119 wi\u0119c powiedzie\u0107 jak to wygl\u0105da z dnia na dzie\u0144, jak to si\u0119 zmienia. Czasem wydawa\u0142o mi si\u0119 odwiedzaj\u0105c Rabot, \u017ce projekt wymaga mo\u017ce troch\u0119 wi\u0119kszej uwagi, teraz w fazie u\u017cytkowania, wi\u0119kszej piel\u0119gnacji. Ten cz\u0119\u015bciowy brak uwagi mo\u017ce by\u0107 spowodowany kryzysem, mniejszymi \u015brodkami przeznaczanymi na utrzymanie. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce w ostatnim czasie jest lepiej i \u017ce idzie to w dobrym kierunku. I chyba nie umiem my\u015ble\u0107 o tym projekcie jak o czym\u015b negatywnym, jak o z\u0142ym pomy\u015ble. Ma\u0142e interwencje, je\u015bli s\u0105 u\u017cytkowane i piel\u0119gnowane \u2013 nie, to nie mo\u017ce by\u0107 nic z\u0142ego.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> My\u015bl\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce projekt powstawa\u0142 razem z mieszka\u0144cami. Wsp\u00f3lnie wymy\u015blali\u015bcie i konsultowali\u015bcie wszystkie interwencje na etapie projektowania, prawda?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB: <\/em>Dok\u0142adnie. Jedna z interwencji, skwer dla ps\u00f3w \u2013 zmienili\u015bmy ten projekt ca\u0142kowicie na dwa dni przed rozpocz\u0119ciem konstrukcji.<\/p>\n

Jeden z blok\u00f3w granicz\u0105cych z terenem by\u0142 w budowie, kiedy my\u015bmy projektowali ten nasz skwer. I oczywi\u015bcie nikt nigdy nic nie powiedzia\u0142 w imieniu tych mieszka\u0144c\u00f3w, bo tych mieszka\u0144c\u00f3w na etapie konsultacji naszego projektu po prostu nie by\u0142o. Pami\u0119tam, na dwa dni przed rozpocz\u0119ciem budowy pojecha\u0142em do Gandawy. Chcia\u0142em sprawdzi\u0107 wszystko jeszcze raz przed interwencj\u0105, czy mo\u017cemy zacz\u0105\u0107. I podczas tej wizji lokalnej zauwa\u017cy\u0142em pani\u0105, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie wprowadza\u0142a si\u0119 do mieszkania na parterze w tym nowym bloku. Kartony wsz\u0119dzie na pod\u0142odze. Zacz\u0119li\u015bmy rozmawia\u0107 i ona zapyta\u0142a, co zamierzamy tu robi\u0107. Ja wyja\u015bni\u0142em. I wtedy ona powiedzia\u0142a, \u017ce owszem, projekt jej si\u0119 bardzo podoba, ale nie tu, pod jej oknami.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Wi\u0119c zareagowali\u015bcie i zmienili\u015bcie projekt? Na dwa dni przed interwencj\u0105?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Tak, skwer dla ps\u00f3w wyl\u0105dowa\u0142 po drugiej stronie osiedla.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy to op\u00f3\u017ani\u0142o prace budowlane?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB: <\/em>Nie, wszystko uda\u0142o si\u0119 zrobi\u0107, jak to zosta\u0142o zaplanowane, po prostu w innym miejscu. Musieli\u015bmy wtedy w ten spos\u00f3b post\u0105pi\u0107, ta pani mia\u0142a racj\u0119 i ja j\u0105 rozumia\u0142em. Zawsze przy projektowaniu robi si\u0119 mn\u00f3stwo analiz, ten ca\u0142y zbi\u00f3r danych \u2013 to s\u0105 twoje puzzle. I czasem po prostu trzeba u\u0142o\u017cy\u0107 je troch\u0119 inaczej ni\u017c zosta\u0142o to zaplanowane. Musisz by\u0107 otwarty i reagowa\u0107 na sytuacje jak ta, w kt\u00f3rej my\u015bmy si\u0119 znale\u017ali. Takie sytuacje si\u0119 zdarzaj\u0105. I je\u015bli zareagujesz, puzzle u\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 tak jak powinny, elementy b\u0119d\u0105 pasowa\u0107.<\/p>\n

Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej ta sama pani mia\u0142a inn\u0105 uwag\u0119 dotycz\u0105c\u0105 kolejnej interwencji. Tym razem jednak dla nas jej argumenty wydawa\u0142y si\u0119 bezpodstawne. Nie zgodzili\u015bmy si\u0119 z ni\u0105 i projekt powsta\u0142, jak wcze\u015bniej zaplanowali\u015bmy. I to my\u015bl\u0119 te\u017c jest partycypacja. Reakcja na to co si\u0119 wydarza, akceptacja b\u0105d\u017a odmowa. Je\u017celi nie zareagujesz i pozwolisz by problem sam si\u0119 jako\u015b rozwi\u0105za\u0142, w takim podej\u015bciu nie ma nic z partycypacji.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy uwa\u017casz, \u017ce projekt w Rabot mo\u017cna traktowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c jako projekt kulturalny, animacyjny? Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tego czasu, kt\u00f3ry sp\u0119dzili\u015bcie tam na miejscu to by\u0142y rozmowy z lud\u017ami, z mieszka\u0144cami, zach\u0119canie ich do wzi\u0119cia udzia\u0142u we wsp\u00f3lnym budowaniu czy sadzeniu. W jakim\u015b sensie byli\u015bcie animatorami aktywizuj\u0105cymi to osiedle. Czy my\u015blicie w ten spos\u00f3b o tym projekcie?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB: <\/em>Rozumiem o czym m\u00f3wisz, ale ja traktuj\u0119 to my\u015bmy robili w Rabot inaczej, nie w kategoriach animacji. Dla mnie animator kultury to troch\u0119 kto\u015b, kto zajmuje dzieci, b\u0105d\u017a doros\u0142ych przez jakie\u015b dzia\u0142ania. Nie popieramy takiego podej\u015bcia jako BASTA. To takie my\u015blenie \u2013 zajm\u0119 ich czym\u015b to nic nie powiedz\u0105, nie b\u0119d\u0105 narzeka\u0107. To nie jest co\u015b co robimy jako BASTA \u2013 my chcemy wsp\u00f3lnie zmienia\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie twoja definicja animacji mo\u017cemy by\u0107 inna i to jest interesuj\u0105ce. Bo przecie\u017c s\u0105 studia, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry przed chwil\u0105 opisa\u0142em. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 z ro\u015blinami, narz\u0119dziami, kopi\u0105, sadz\u0105, robi\u0105 zdj\u0119cia i odje\u017cd\u017caj\u0105. To dla nich kr\u00f3tka animacyjna akcja.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Nie chodzi o to, \u017ceby pojawi\u0107 si\u0119 na kilka godzin i znikn\u0105\u0107, prawda? Mieszka\u0144cy zostaj\u0105. Wam chodzi o wsp\u00f3lne budowanie relacji z lud\u017ami, z kt\u00f3rymi pracujecie? Prac\u0119 z tymi mieszka\u0144cami i prac\u0119 dla nich?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> W\u0142a\u015bnie. Karnawa\u0142 to animacja, piknik to animacja i my\u015bmy te\u017c troch\u0119 animacji w Gandawie \u201ezrobili\u201d. Jednak ja wola\u0142bym si\u0119 w tymi wszystkimi mieszka\u0144cami Rabot nie zgodzi\u0107, podyskutowa\u0107, podebatowa\u0107 wsp\u00f3lnie o projekcie, ni\u017c zadowoli\u0107 ich i zanimowa\u0107.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy projekt w Rabot to by\u0142o dla was du\u017ce wyzwanie? Niewielkie interwencje i ma\u0142y bud\u017cet anga\u017cowa\u0142y jednak ca\u0142e grono os\u00f3b z r\u00f3\u017cnych bran\u017c i \u015brodowisk. Wiem, \u017ce podczas konsultacji zawsze obecni byli t\u0142umacze, lokalne w\u0142adze, pracownicy r\u00f3\u017cnych wydzia\u0142\u00f3w urz\u0119du miasta. Czy zarz\u0105dzanie tak du\u017cym zespo\u0142em by\u0142o wymagaj\u0105ce?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Czy Rabot by\u0142 wyzwaniem? Tak. Ale to jest to czym si\u0119 zajmujemy, to nasza praca. Dostajemy za ni\u0105 wynagrodzenie, wiemy jak du\u017co, wiemy kto jest zaanga\u017cowany w projekt opr\u00f3cz nas. Wi\u0119c tak, to jest wyzwanie i w przypadku Rabot dodatkowo projekt by\u0142 o tyle trudny, \u017ce nigdy wcze\u015bniej czego\u015b takiego nie robili\u015bmy.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Doprawdy? My\u015bl\u0119 teraz o wszystkich projektach Le Balto, w kt\u00f3rych uczestniczyli\u015bcie jako wolontariusze jeszcze podczas studi\u00f3w. Czy to nie by\u0142o co\u015b podobnego?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB: <\/em>Tak, ale nasz spos\u00f3b prowadzenia projekt\u00f3w i ich realizowania rozwija\u0142 si\u0119 krok po kroku. Oczywi\u015bcie sporo zaczerpn\u0119li\u015bmy od Le Balto, du\u017co nauczyli\u015bmy si\u0119 od nich, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o to jak pracowa\u0107 in situ podczas interwencji. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce do tego dodali\u015bmy sporo \u201epartycypacyjnego\u201d podej\u015bcia pracuj\u0105c ju\u017c jako BASTA. Rozwijamy si\u0119 z projektu na projekt. I ka\u017cdy nowy temat, kt\u00f3ry si\u0119 pojawia to nowe wyzwanie. A kiedy przychodzi do projekt\u00f3w silnie anga\u017cuj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w to te zawsze s\u0105 trudne i wymagaj\u0105ce. To zawsze wyzwanie \u2013 co w\u0142a\u015bciwie znaczy ta partycypacja w przypadku konkretnego projektu.<\/p>\n

Nasz pierwszy projekt Rainbow Garden to by\u0142a bardzo spontaniczna akcja i tutaj wyzwaniem by\u0142o jak i czy w og\u00f3le mo\u017cna przewidzie\u0107 i zaplanowa\u0107 tak\u0105 spontaniczn\u0105 interakcj\u0119 w przestrzeni miejskiej. Zupe\u0142nie inny jest nasz nowy projekt \u2013 Texture. Tutaj od samego pocz\u0105tku inwestor \u2013 nowy samorz\u0105d w Kortrijk, \u015bwiadomie u\u017cywa\u0142 modnego s\u0142owa partycypacja. Wiadomo by\u0142o, \u017ce projekt ma by\u0107 zaplanowany jako partycypacyjny proces. My nie za bardzo wiedzieli\u015bmy w jaki spos\u00f3b ta partycypacja mia\u0142aby mie\u0107 miejsce \u2013 nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, aby zbudowa\u0107 ogr\u00f3d wsp\u00f3lnie, mogli\u015bmy mo\u017ce liczy\u0107 na niewielkie wsparcie samego inwestora podczas konstrukcji. Naszym wyzwaniem by\u0142o raczej jak sprawi\u0107, by to co robimy mia\u0142o sens i by\u0142o po\u017cyteczne dla tej dzielnicy i inwestora. Wpadli\u015bmy na pomys\u0142 opowiedzenia lokalnych historii poprzez instalacj\u0119 w ogrodzie. Zar\u00f3wno muzeum, jak i lokalni mieszka\u0144cy opowiadaj\u0105 historie o przemy\u015ble tekstyli\u00f3w, kt\u00f3ry tutaj w\u0142a\u015bnie si\u0119 rozwija\u0142 i z kt\u00f3rym ta dzielnica jest mocno zwi\u0105zana. Przez historie umieszczone w ogrodzie, miejsce stanie si\u0119 ich w\u0142asnym, miejscem nale\u017c\u0105cym i do muzeum, i do lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w. To by\u0142a chyba po\u017cyteczna partycypacja. Modne s\u0142owo, z kt\u00f3rym na pocz\u0105tku nie wiedzieli\u015bmy co w tym projekcie zrobi\u0107 uda\u0142o si\u0119 przeku\u0107 w co\u015b po\u017cytecznego.<\/p>\n

To dla nas zawsze najwa\u017cniejsze pytanie, w ka\u017cdym projekcie \u2013 do czego partycypacja ma s\u0142u\u017cy\u0107? Dlaczego chcemy zaanga\u017cowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w? Je\u015bli umiemy na te pytania odpowiedzie\u0107 logicznie to znaczy, \u017ce mamy dobry projekt partycypacyjny.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy my\u015blicie, \u017ce partycypacja mo\u017ce by\u0107 czym\u015b negatywnym? Mo\u017ce kogo\u015b zrani\u0107 lub wyprowadzi\u0107 projekt w niew\u0142a\u015bciwe miejsce?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> Nie umiem sobie wyobrazi\u0107 dlaczego tak mia\u0142oby by\u0107. Zawsze szukasz tej interakcji. Dopiero je\u017celi tego nie zrobisz, wtedy jest ryzyko, \u017ce wszystko zabrnie za daleko, \u017ceby zareagowa\u0107. I wtedy pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy to jest wasz intuicyjny spos\u00f3b pracy \u2013 to szukanie interakcji, anga\u017cowanie ludzi w wasze dzia\u0142ania? Czy to mo\u017ce w ten spos\u00f3b projektuje si\u0119 w Belgii? Zastanawiam si\u0119, czy wasze partycypacyjne podej\u015bcie do projektowania wynika bezpo\u015brednio od was, czy mo\u017ce raczej to co\u015b, co w Belgii jest uregulowane prawem, lub jeszcze inaczej \u2013 wymagane jest przez inwestora?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

BB:<\/em> To wynika z obu stron. Ka\u017cdy projekt to jakie\u015b pytanie. My odpowiadamy i jednocze\u015bnie staramy si\u0119 zachowa\u0107 otwarty umys\u0142. Zawsze zaczynamy prac\u0119 nad tematem od przygotowania dossier, kt\u00f3re pokazuje kto jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszego projektu, do kogo jest adresowany, jak ca\u0142y proces zamierzamy przeprowadzi\u0107 i jaki jest og\u00f3lny cel projektu. I we wszystkich fazach pokazujemy jak planujemy anga\u017cowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w. To jest czytelne dla wszystkich. Niekt\u00f3re z wcze\u015bniejszych projekt\u00f3w robili\u015bmy znacznie bardziej spontanicznie. Teraz zawsze planujemy, \u201eprojektujemy projekt\u201d i w ten spos\u00f3b inwestor wie, jak wyobra\u017camy sobie ca\u0142y proces. To r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b dla nas, projektant\u00f3w na zorganizowanie pracy, oszacowanie godzin, kt\u00f3re na ni\u0105 po\u015bwi\u0119cimy. W ten spos\u00f3b znacznie \u0142atwiej przekona\u0107 inwestora, \u017ce ca\u0142a praca zwi\u0105zana z anga\u017cowaniem mieszka\u0144c\u00f3w w projekt, warsztaty, spotkania, rozmowy, \u017ce jest to cz\u0119\u015b\u0107 naszej pracy, tak jak rysowanie czy projektowanie. I je\u017celi zaprezentujesz to we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b inwestor to kupi, zaufa ci. Wtedy bierzesz si\u0119 porz\u0105dnie za projekt, traktujesz to co robisz powa\u017cnie i ludzie wracaj\u0105 do ciebie z nowymi propozycjami.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> I to jest przepis na sukces.<\/p>\n <\/h2>\n

\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n
\n\n
\n\n

\n <\/h2>\n
\n

\u00b9 Le Balto \u2013 francuskie biuro architektury krajobrazu z siedzib\u0105 w Berlinie. Zaanga\u017cowani w liczne projekty ogrod\u00f3w tymczasowych i ogrod\u00f3w \u2013 instalacji.<\/p>\n

\u00b2 Wagon Landscaping \u2013 biuro architektury krajobrazu z Pary\u017ca. Entuzja\u015bci projekt\u00f3w partycypacyjnych cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy ze Studiem BASTA, m.in. przy projekcie Rabot, rewitalizacji nadbrze\u017ca kana\u0142u w Dunkierce, czy ogrodach instalacjach (Jardin de l\u2019eskylier w Brukseli, Jardin des rives w Amiens).<\/p>\n

\u00b3 masterplan \u2013 odpowiednik polskiego planu miejscowego, jednak du\u017co dok\u0142adniej pokazuj\u0105cy konkretne propozycje przestrzenne dla danego obszaru.<\/p>\n

\u2074 top-down \u2013 w odniesieniu do projekt\u00f3w architektonicznych, urbanistycznych czy z dziedziny architektury krajobrazu to projektowanie \u201eodg\u00f3rne\u201d, ukierunkowane od du\u017cej skali do ma\u0142ej i anga\u017cuj\u0105ce centralne jednostki odpowiadaj\u0105ce za polityk\u0119 przestrzenn\u0105, a nie bior\u0105ce bezpo\u015brednio pod uwag\u0119 potrzeb lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"class_list":["post-2375","article","type-article","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nTo jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Landscape Practice\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-01T16:38:23+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/\",\"url\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/\",\"name\":\"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-01-15T15:22:18+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-01T16:38:23+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/\",\"name\":\"Landscape Practice\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice","og_url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/","og_site_name":"Landscape Practice","article_modified_time":"2025-03-01T16:38:23+00:00","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/","url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/","name":"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0 | Landscape Practice","isPartOf":{"@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website"},"datePublished":"2025-01-15T15:22:18+00:00","dateModified":"2025-03-01T16:38:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/to-jest-otwartosc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"To jest otwarto\u015b\u0107\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/","name":"Landscape Practice","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/2375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}