{"id":2402,"date":"2025-01-29T18:18:34","date_gmt":"2025-01-29T18:18:34","guid":{"rendered":"https:\/\/lp.8080.dev\/research\/fields-of-unseen\/"},"modified":"2025-03-01T17:14:49","modified_gmt":"2025-03-01T17:14:49","slug":"pola-niewidzenia","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/","title":{"rendered":"Pola niewidzenia"},"content":{"rendered":"\n
\n\n
\n\n

\n

Marta Tomasiak:<\/em> Czy niewidomi maj\u0105 kolorowe sny?<\/p>\n <\/h2>\n

\n

Edyta O\u0142dak:<\/em> Na pewno trudno jest osobie niewidomej powiedzie\u0107, jakie ma sny i czy s\u0105 one kolorowe. Trudno jest opisa\u0107 pola niewidzenia, je\u015bli nie ma si\u0119 poczucia \u015bwiat\u0142a, kiedy nigdy nie pozna\u0142o si\u0119, co to jest kolor. Ale ju\u017c osoba ociemnia\u0142a, kt\u00f3ra straci\u0142a wzrok, a kt\u00f3ra wcze\u015bniej widzia\u0142a, mo\u017ce opisa\u0107 pola niewidzenia. Przygotowuj\u0105c si\u0119 do projektu Wielka Architektura dla Wszystkich Dzieci<\/em> i pracuj\u0105c nad ksi\u0105\u017ck\u0105, nawi\u0105za\u0142am kontakt z Barbar\u0105 Szyma\u0144sk\u0105 z fundacji Audiodeskrypcja, kt\u00f3ra jest niewidom\u0105 – ociemnia\u0142\u0105 – i obecnie zajmuje si\u0119 wdra\u017caniem audiodeskrypcji jako naukowej metody pomocy osobom niewidomym. M\u00f3wi\u0142am jej o tym, \u017ce chcia\u0142abym, aby ta ksi\u0105\u017cka by\u0142a czarna. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce czer\u0144 nie b\u0119dzie rozprasza\u0142a uwagi osoby odbieraj\u0105cej t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, pomo\u017ce czytelnikowi skupi\u0107 si\u0119 na w\u0142a\u015bciwym przekazie dotykowym. Bo mia\u0142a to by\u0107 w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017cka strukturalna, dotykowa, bardziej przeznaczona dla os\u00f3b widz\u0105cych ni\u017c niewidz\u0105cych. I wtedy Barbara Szyma\u0144ska odradzi\u0142a mi ten pomys\u0142. Opowiada\u0142a o tym, \u017ce wcale nie jest tak, \u017ce niewidomi widz\u0105 czer\u0144, cz\u0119sto tak jest, ale maj\u0105 te\u017c bardzo r\u00f3\u017cne pola niewidzenia. W zale\u017cno\u015bci od pogody, nastroju pole niewidzenia ulega zmianie, mimo \u017ce niewidomi nie maj\u0105 w og\u00f3le poczucia \u015bwiat\u0142a, wi\u0119c to nie jest spowodowane na przyk\u0142ad tym, czy na zewn\u0105trz jest jasno.<\/p>\n

Zrozumia\u0142am, jakim b\u0142\u0119dem by\u0142oby zrobienie ksi\u0105\u017cki w czerni, bo kolor czarny by\u0142by w tym wypadku powieleniem funkcjonuj\u0105cego ca\u0142y czas stereotypu, kt\u00f3ry stawia znak r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy niewidzeniem niczego a czerni\u0105. Czer\u0144 nie kojarzy si\u0119 dobrze – wi\u0105\u017cemy j\u0105 ze smutkiem, z depresj\u0105, z czym\u015b ponurym. Wtedy poprosi\u0142am Barbar\u0119 o opisanie jej p\u00f3l niewidzenia. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie s\u0105 to wcale szaro\u015bci czy czernie, ale biele. Je\u015bli jest mowa o kolorze, to raczej o subtelnej mg\u0142awicy, kt\u00f3ra wygl\u0105da jak przy rozszczepieniu \u015bwiat\u0142a, t\u0119czy. Albo o bladobrunatnym pulsuj\u0105cym kolorze z iskrz\u0105cymi, opalizuj\u0105cymi z\u0142oto drobinkami. I to s\u0105 kolory, kt\u00f3re si\u0119 najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 w opisach – nie tylko Barbary, ale tak\u017ce innych os\u00f3b, do kt\u00f3rych dotar\u0142a i kt\u00f3rych opisy p\u00f3l niewidzenia mi przedstawi\u0142a. Te graficzne opracowania p\u00f3l niewidzenia, zosta\u0142y przedstawione w wydanej przez nas ksi\u0105\u017cce w p\u0142askiej, dwuwymiarowej postaci. Ale zazwyczaj osoba niewidoma ma przed oczami tr\u00f3jwymiarow\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej biel nie jest tylko p\u0142ask\u0105 kartk\u0105, to raczej k\u0105piel w bieli.<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Pr\u00f3buj\u0119 wyobrazi\u0107 sobie te obrazy, czy raczej przestrzenie, kt\u00f3re opisujesz. Zastanawiam si\u0119, jak dzia\u0142a wyobra\u017ania os\u00f3b niewidomych. Warsztaty dotyka\u0142y przecie\u017c bardzo trudnej do wyobra\u017cenia sobie materii – architektury.<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO: <\/em><\/span>Warsztaty mia\u0142y bardzo konkretny cel: mia\u0142y by\u0107 u\u017cyteczne i pomocne osobom niewidomym, mia\u0142y informowa\u0107 i pokazuj\u0105c pola niewidzenia, oswaja\u0107 z tym tematem osoby widz\u0105ce. Niewidomym mia\u0142y przynie\u015b\u0107 konkretne korzy\u015bci: pom\u00f3c w orientacji przestrzennej, umo\u017cliwi\u0107 zrozumienie wsp\u00f3\u0142czesnej architektury, wsp\u00f3\u0142czesnego budynku, nauczy\u0107 orientowa\u0107 przestrzennie.<\/p>\n

Tak naprawd\u0119 to chyba nadal nikt nie jest w stanie powiedzie\u0107, czy osoba niewidoma od urodzenia ma poczucie perspektywy. Bo oczywi\u015bcie s\u0105 tyflografiki, s\u0105 \u015bwietne pomoce naukowe, s\u0105 osoby, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 edukacj\u0105 przestrzenn\u0105 i takie, kt\u00f3re ucz\u0105 osoby niewidome czym jest perspektywa i w jaki spos\u00f3b widzi w perspektywie \u015bwiat osoba widz\u0105ca. Nikt jednak nie wie, w jakim stopniu osoba niewidoma od urodzenia to rozumie. My\u015bl\u0119, \u017ce dobry jest ka\u017cdy spos\u00f3b pozwalaj\u0105cy na przybli\u017cenie niewidz\u0105cym teorii perspektywy, widzenia, kt\u00f3re my mamy na co dzie\u0144 i kt\u00f3re jest przecie\u017c czym\u015b zupe\u0142nie naturalnym (cho\u0107 nazywamy je teori\u0105). Nasze dzia\u0142ania mia\u0142y wi\u0119c konkretny cel – pokazywa\u0107 widzenie przestrzenne.<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n <\/h2>\n
\n

\"\"<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Czy jednak przek\u0142adanie tego, w jaki spos\u00f3b niewidomi percypuj\u0105 przestrze\u0144 na nasz spos\u00f3b jej odbierania nie jest uproszczeniem? Czy nie zubo\u017camy ich sposobu widzenia \u015bwiata, pr\u00f3buj\u0105c na si\u0142\u0119 pokazywa\u0107 ich rzeczywisto\u015b\u0107 widzian\u0105 naszymi oczami, mo\u017ce dlatego, \u017ce gdzie\u015b w g\u0142\u0119bi czujemy, \u017ce nasz \u015bwiat jest lepszy, pe\u0142niejszy?<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO:<\/em> Brak dyskryminacji polega na traktowaniu kogo\u015b z jaki\u015b przyczyn nie w pe\u0142ni sprawnego tak, jakby by\u0142 w pe\u0142ni sprawny. Uniwersalne projektowanie jest projektowaniem, kt\u00f3re dba o to, aby osoby niepe\u0142nosprawne i pe\u0142nosprawne by\u0142y postrzegane jako tacy sami u\u017cytkownicy przestrzeni. Skoro nam jest dana mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia \u015bwiata, jego z\u0142o\u017cono\u015bci, jego skomplikowania, to musimy za wszelk\u0105 cen\u0119 da\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 osobie niewidomej. Zaczynaj\u0105c od uproszcze\u0144, ale id\u0105c ci\u0105gle w takim kierunku, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142by im w pe\u0142ni zrozumie\u0107 \u015bwiat. Bo \u017cyjemy w tym samym \u015bwiecie. \u015awiat os\u00f3b niewidomych nie jest inny, jest taki sam jak nasz, tylko widziany i odczuwany jest w inny spos\u00f3b. I nasza wsp\u00f3lna obecno\u015b\u0107 w \u015bwiecie uprawnia nas do tego, aby jak najlepiej im ten \u015bwiat pokaza\u0107.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Jak zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142? Mam wra\u017cenie, \u017ce inicjatywy dotycz\u0105ce os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych zazwyczaj wychodz\u0105 gdzie\u015b z ich \u015brodowiska, bezpo\u015brednio od nich samych.<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO: <\/em><\/span>Przed tym projektem nie zna\u0142am ani jednej osoby niewidomej, nie zna\u0142am w og\u00f3le tego problemu. Teraz podj\u0119li\u015bmy ju\u017c kolejne dzia\u0142anie, kt\u00f3re ma oswoi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo z problemem niewidzenia i niedowidzenia, a w zanadrzu mamy trzeci, bardzo du\u017cy, powa\u017cny projekt, tez dotycz\u0105cy os\u00f3b niewidomych.<\/p>\n

Wielka Architektura dla Wszystkich Dzieci<\/em> by\u0142a odpowiedzi\u0105 na splot wielu potrzeb. Po pierwsze, zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce boj\u0119 si\u0119 os\u00f3b niewidomych. Dok\u0142adnie takie sformu\u0142owanie us\u0142ysza\u0142am w tym roku na warsztatach Mini OSSA, na kt\u00f3rych prowadzi\u0142am zaj\u0119cia z grup\u0105 student\u00f3w. Tematem zaj\u0119\u0107 by\u0142o projektowanie uniwersalne, projektowanie dla niewidomych. I dok\u0142adnie to zdanie: \u201eboj\u0119 si\u0119 os\u00f3b niewidomych\u201d, us\u0142ysza\u0142am od student\u00f3w. I wcale mnie to nie zdziwi\u0142o. Takie zdanie nie jest niczym z\u0142ym, nie jest niczym bezdusznym. Takie zdanie wypowiedzia\u0142 student, kt\u00f3ry sam, z w\u0142asnej woli przyszed\u0142 na te warsztaty, przyszed\u0142 projektowa\u0107 z my\u015bl\u0105 o takich osobach. A my? Dlaczego si\u0119 ich boimy? Dlatego, \u017ce do tej pory niewidomi byli wykluczeni ze spo\u0142ecze\u0144stwa i z normalnego \u017cycia. A, jak wiadomo, ka\u017cdy problem – je\u015bli si\u0119 go oswoi, dog\u0142\u0119bnie pozna – mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 jako\u015b na sw\u00f3j j\u0119zyk. To by\u0142o jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn.<\/p>\n

Kolejne pytanie: dlaczego architektura? Chcia\u0142am zrobi\u0107 jaki\u015b ciekawy projekt o mie\u015bcie dla os\u00f3b niewidz\u0105cych. My\u015bl\u0119, \u017ce niewidz\u0105cy poznaj\u0105 \u015bwiat g\u0142\u00f3wnie przez dotyk, cho\u0107 niekoniecznie tylko tak. Jak jednak dotkn\u0105\u0107 co\u015b, co jest olbrzymie, gigantyczne, czego nie da si\u0119 obj\u0105\u0107 palcami ani ramionami. St\u0105d te\u017c pomys\u0142 na przedstawienie architektury osobom niewidomym. Mia\u0142am \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce architektura wsp\u00f3\u0142czesna jest cudown\u0105 dziedzin\u0105 sztuki i \u017ce nie mo\u017cna pozbawia\u0107 os\u00f3b niewidomych mo\u017cliwo\u015bci zapoznania si\u0119 z tym pi\u0119knem.<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Zrobi\u0142a\u015b projekt dla niewidomych – to by\u0142a pierwsza my\u015bl, kt\u00f3ra nasun\u0119\u0142a mi si\u0119 kiedy zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z inicjatyw\u0105 Wielka Architektura dla Wszystkich Dzieci<\/em>. Teraz jednak my\u015bl\u0119, \u017ce podj\u0119li\u015bcie te\u017c problem oswojenia tego, co nieznane, pokazania pe\u0142nosprawnych, z jakimi problemami dotycz\u0105cymi urbanistyki czy architektury stykaj\u0105 si\u0119 osoby niepe\u0142nosprawne. Projekt popularyzuje metody, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 ludzie niewidomi: tyflografik\u0119 i audiodeskrypcj\u0119.<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO:<\/em> Udost\u0119pniali\u015bmy tyflografiki i audiodeskrypcje nie tylko osobom niewidomym, ale te\u017c widz\u0105cym. Osoby niewidome pewnie wi\u0119cej korzysta\u0142y z audiodeskrypcji, czyli ze s\u0142uchowiska, bo ta technika w naszym wypadku by\u0142a bardziej szczeg\u00f3\u0142owa. Pewnie mniej z tyflografik, ale one z kolei w fantastyczny spos\u00f3b pokazywa\u0142y osobom widz\u0105cym, jak osoba niewidoma odbiera ksi\u0105\u017ck\u0119, pismo, druk, rysunek. W Stanach Zjednoczonych audiodeskrypcja jest wykorzystywana jako jedna z podstawowych metod dydaktycznych u dzieci w pe\u0142ni sprawnych, nie tylko dzieci niewidomych. Audiodeskrypcja w niesamowity spos\u00f3b buduje wyobra\u017ani\u0119. Je\u017celi Twoja wyobra\u017ania nad\u0105\u017ca za s\u0142owem, kt\u00f3re opisuje jak\u0105\u015b bry\u0142\u0119, to jednocze\u015bnie konstruuje sobie ten obraz. I to jest tak \u015bwietne \u0107wiczenie, ze zosta\u0142o docenione jako metoda edukacyjna. Poza tym, spos\u00f3b w jaki opisywana jest rzeczywisto\u015b\u0107 kszta\u0142tuje te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 doboru s\u0142\u00f3w, precyzj\u0119 j\u0119zykow\u0105. <\/span><\/p>\n

W Polsce s\u0105 dwie szko\u0142y audiodeskrypcji – szko\u0142a bia\u0142ostocka – na czele kt\u00f3rej stoi wspomniana ju\u017c Barbara Szyma\u0144ska i Tomasz Strzemi\u0144ski i druga – warszawska – z kt\u00f3rej my skorzystali\u015bmy, na czele kt\u00f3rej stoi Ula Budkiewicz. Oczywi\u015bcie te dwie szko\u0142y si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105. Pracuj\u0105c z Ul\u0105 Budkiewicz, konsultowa\u0142y\u015bmy jej opisy z dzie\u0107mi. Szko\u0142a bia\u0142ostocka m\u00f3wi o tym, \u017ce powinno si\u0119 tworzy\u0107 surowe, pozbawione emocjonalnego wyd\u017awi\u0119ku opisy. Surowe opisy, kt\u00f3re trafnie buduj\u0105 przestrze\u0144 – przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 osoba odbieraj\u0105ca opis wype\u0142nia w\u0142asnymi skojarzeniami i odczuciami. Z kolei Ula Budkiewicz, kt\u00f3ra robi\u0142a dla nas opisy, pozwoli\u0142a sobie pofantazjowa\u0107. By\u0142a to jednak audiodeskrypcja dla dzieci i stwierdzili\u015bmy, \u017ce nic tak nie nudzi dziecka jak zwyczajny suchy opis – dziecko czuje si\u0119 wtedy jak na szkolnej wycieczce. I to si\u0119 rzeczywi\u015bcie sprawdzi\u0142o, dzieciaki wybiera\u0142y te opisy, w kt\u00f3rych budynek by\u0142 podobny do kwadratowego s\u0142onia, takie, kt\u00f3re odnosi\u0142y si\u0119 do znanych im okre\u015ble\u0144.<\/span><\/p>\n

Braille jest z kolei bardzo star\u0105 metod\u0105 druku wypuk\u0142ego, kt\u00f3ra niestety powoli zanika. W tej chwili jest du\u017co ksi\u0105\u017cek czytanych, m\u00f3wionych. Ka\u017cdy podr\u0119cznik na przyk\u0142ad mo\u017cna przerzuci\u0107 przez skaner, kt\u00f3ry zamienia tekst na komunikat g\u0142osowy. osobom niewidomym \u0142atwiej jest obecnie studiowa\u0107, poniewa\u017c maj\u0105 dost\u0119p nie tylko do literatury przet\u0142umaczonej na Braille’a. A Braille zanika. Mo\u017ce w szko\u0142ach dla niewidomych dzieci ucz\u0105 si\u0119 Braille’a, \u017ceby odczyta\u0107 oznakowania w windach? A tyflografika? Jest to rysunek, kt\u00f3ry w dw\u00f3ch wymiarach pokazuje chocia\u017cby perspektyw\u0119 albo kszta\u0142t. Tyflografika jest ci\u0105gle u\u017cywana.
\n<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Nie mog\u0119 nie zapyta\u0107 o rezultat projektu. Zgromadzili\u015bcie zar\u00f3wno dzieci widz\u0105ce, jak i niewidome. Zastanawiam si\u0119, co ten projekt zmieni\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci dzieci, kt\u00f3re widz\u0105, i jakie korzy\u015bci przyni\u00f3s\u0142 dzieciom niewidz\u0105cym?<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO: <\/em><\/span>Trudno mi odpowiedzie\u0107. Specyfika warsztat\u00f3w polega\u0142a na tym, \u017ce bardzo d\u0142ugie czterogodzinne zaj\u0119cia ko\u0144czy\u0142y si\u0119 po prostu wyjazdem uczestnik\u00f3w autokarami i ja mog\u0142am im tylko pomacha\u0107 na po\u017cegnanie. Ewentualnie mog\u0142am mie\u0107 potem kontakt z prowadz\u0105cymi te grupy. Dzieci widz\u0105ce, kt\u00f3re przychodzi\u0142y na warsztaty by\u0142y oswojone z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105, bo chodzi\u0142y do szk\u00f3\u0142 integracyjnych. Dzieci niewidome mia\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci lekkie upo\u015bledzenie umys\u0142owe. Nastolatki by\u0142y wi\u0119c na poziomie rozwoju o\u015bmiolatka, dziewi\u0119ciolatka i z dzie\u0107mi widz\u0105cymi w takim w\u0142a\u015bnie wieku si\u0119 spotyka\u0142y.<\/p>\n

Dzieci niewidome zawsze cieszy\u0142y si\u0119 na wyj\u015bcie do \u015bwiata, ka\u017cdy kontakt z r\u00f3wie\u015bnikami, z cz\u0142owiekiem. Ich po prostu trzeba wyci\u0105ga\u0107 ze szk\u00f3\u0142, kt\u00f3re – cho\u0107 mog\u0105 przekazywa\u0107 du\u017c\u0105 wiedz\u0119, pomaga\u0107 w orientacji przestrzennej – je\u015bli si\u0119 ogranicz\u0105 do edukacji pozbawionej praktyki, stan\u0105 si\u0119 bezu\u017cyteczne. Wsp\u00f3\u0142czesne szko\u0142y dla niewidomych zaczynaj\u0105 widzie\u0107 potrzeb\u0119 i wychodz\u0105 ze swoimi podopiecznymi do ludzi. Pozna\u0142am dyrektora szko\u0142y w Laskach, kt\u00f3ry jest zupe\u0142nie nieprawdopodobna postaci\u0105. By\u0142 nawet w stanie polecie\u0107 z dzie\u0107mi niewidomymi do Rzymu. Razem z koleg\u0105, architektem, postanowili zabra\u0107 swoich uczni\u00f3w na budow\u0119. I te dzieci w kaskach fruwa\u0142y mi\u0119dzy niedoko\u0144czonymi elementami konstrukcyjnymi na ostatnich pi\u0119trach jakiego\u015b biurowca w Warszawie. W\u0142a\u015bnie to jest te\u017c troch\u0119 odpowied\u017a na Twoje wcze\u015bniejsze pytanie – trzeba tym dzieciom pokazywa\u0107 naprawd\u0119 wszystko.<\/p>\n

Potem nasza ksi\u0105\u017cka trafi\u0142a do dzieci, kt\u00f3re w og\u00f3le nie by\u0142y na warsztatach. Nak\u0142ad publikacji to 1000 egzemplarzy, by\u0142a proponowana nauczycielom. Dzieci mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapoznania si\u0119 z wydawnictwem w zupe\u0142nie innej formie. I z tego, co widzia\u0142am, te dzieci, mimo i\u017c nie uczestniczy\u0142y w warsztatach, by\u0142y bardzo zainteresowane.<\/p>\n

Najcenniejsze jest to, \u017ce projekt dawa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 integracji. Doros\u0142y spotykaj\u0105cy osob\u0119 niewidom\u0105 zazwyczaj przybiera postaw\u0119 wsp\u00f3\u0142czucia, kt\u00f3rego niewidomi nie chc\u0105. Na warsztatach w Krakowie cz\u0119sto okazywa\u0142o si\u0119 w rozmowach z niewidomymi, \u017ce to jest co\u015b, co najbardziej ich dra\u017cni, ta postawa wsp\u00f3\u0142czucia. A tutaj dzieciaki potrafi\u0142y po prostu powiedzie\u0107: \u201eO rany! I ty naprawd\u0119 nie widzisz?! Ale!\u201d. Sze\u015bciolatek czy siedmiolatek pewnie wie, \u017ce temu drugiemu jest trudniej, ale nie ma w nim postawy wsp\u00f3\u0142czucia. Jest w nim ciekawo\u015b\u0107.<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> My\u015bl\u0119 o jeszcze jednym kontek\u015bcie projektu. Czy Wielka Architektura dla Wszystkich Dziecinie by\u0142a w jakim\u015b stopniu inicjatyw\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu – a mo\u017ce tak si\u0119 po prostu zdarzy\u0142o – spopularyzowa\u0107 problem projektowania dla wszystkich, universal design?<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO:<\/em> Ten projekt by\u0142 adresowany tak\u017ce do architekt\u00f3w. Mo\u017ce ci, kt\u00f3rzy teraz wchodz\u0105 na stron\u0119 naszego projektu i kt\u00f3rzy go doceniaj\u0105, automatycznie zaczn\u0105 my\u015ble\u0107 o projektowaniu dla niewidomych. Opisanych zosta\u0142o siedem budynk\u00f3w warszawskich, kt\u00f3re wysz\u0142y z pi\u0119ciu biur architektonicznych, a dwoje architekt\u00f3w z tymi dzie\u0107mi si\u0119 spotyka\u0142o, rozmawia\u0142o. Maciej Mi\u0142ob\u0119dzki z pracowni JEMS Architekci wykaza\u0142 si\u0119 nieprawdopodobn\u0105 empati\u0105, cho\u0107 nie ma jakiego\u015b naukowego przygotowania do obcowania z dzie\u0107mi niewidomymi i w dodatku jeszcze niepe\u0142nosprawnymi intelektualnie. Rozmawia\u0142 z uczestnikami warsztat\u00f3w, oprowadza\u0142 ich i zaznajamia\u0142 z architektur\u0105 i pr\u00f3bowa\u0142 im o tym wszystkim opowiedzie\u0107. Faktycznie nasz projekt mia\u0142 te\u017c t\u0119 trzeci\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 – mia\u0142 u\u015bwiadomi\u0107 architekta.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n <\/h2>\n
\n

\"\"<\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n\n

\n\n
\n\n

\n

MT:<\/em> Mia\u0142 te\u017c chyba nauczy\u0107, jak odczuwa\u0107 architektur\u0119?<\/p>\n <\/h2>\n

\n
\n

EO: <\/em><\/span>Skupili\u015bmy si\u0119 na wszystkim, co nie jest wzrokiem, czyli na ka\u017cdym sposobie percepcji – zastanawiali\u015bmy si\u0119, ile jest mo\u017cliwo\u015bci poznania architektury. Jest oczywi\u015bcie dotyk – dotykali\u015bmy, czego\u015b, co by\u0142o dwuwymiarowe, czego\u015b, co by\u0142o tr\u00f3jwymiarowe, czego\u015b, co by\u0142o w olbrzymiej skali; jest s\u0142owo – z pomoc\u0105 przysz\u0142y opisy audiodeskrypcji, wreszcie d\u017awi\u0119k, akustyka. Z podziwem patrzy\u0142am na dzieci, kt\u00f3re na moich oczach tworzy\u0142y mapy akustyczne budynk\u00f3w. Na samym ko\u0144cu warsztat\u00f3w wchodzili\u015bmy do budynku, co by\u0142o bardzo cennym do\u015bwiadczeniem dla dzieci – jak odnale\u017a\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej architekturze, zrozumie\u0107 jej akustyk\u0119, jej echolokacyjn\u0105 specyfik\u0119. Cz\u0119sto dzieciaki niewidome, w og\u00f3le niewidomi, wykorzystuj\u0105 zjawisko echolokacji. B\u0119d\u0105c w Krakowie na warsztatach, rozmawia\u0142am z Lucyn\u0105 Zalewsk\u0105, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 teori\u0105 orientacji przestrzennej. Chodzi z osobami niewidomymi do studia nagra\u0144, \u017ceby wypr\u00f3bowa\u0107 r\u00f3\u017cne materia\u0142y budowlane pod katem echolokacji. W rezultacie ma powsta\u0107 diagram mniej lub bardziej skutecznych materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Opr\u00f3cz tego wszystkiego, opr\u00f3cz s\u0142owa, d\u017awi\u0119ku, dotyku, jest jeszcze jaki\u015b sz\u00f3sty zmys\u0142, kt\u00f3ry maj\u0105 osoby niewidome. Zmys\u0142, kt\u00f3ry powala im odczuwa\u0107 atmosfer\u0119 i klimat miejsca. Ja ten klimat odczuwam, bo pomaga mi w tym wzrok. Wchodz\u0119, widz\u0119, os razu wiem – biurowiec albo przyjemne, przytulne poddasze. B\u0119d\u0105c w budynku Rodanu zaprojektowanym przez Magdalen\u0119 Staniszkis, poszli\u015bmy do ogrodu z ty\u0142u budynku, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 takimi naturalnymi nasadzeniami ro\u015blin, a potem przechodzi w \u0142\u0105k\u0119 pe\u0142n\u0105 brz\u00f3z. I w\u0142a\u015bnie w momencie, gdy wychodzili\u015bmy na zewn\u0105trz i szli\u015bmy do ogrodu, kt\u00f3ry potencjalnie m\u00f3g\u0142 by\u0107 przecie\u017c ogrodem z iglakami w\u015br\u00f3d betonowej kostki, jak to jest zazwyczaj, jak powszechnie si\u0119 to przyjmuje we wsp\u00f3\u0142czesnej architekturze, okaza\u0142o si\u0119, ze ten jest inny. Dzieci wysz\u0142y i od razu powiedzia\u0142y: \u201eProsz\u0119 pani, tu jest, jak na dzia\u0142ce!\u201d. A sk\u0105d one to wiedzia\u0142y, tego nie wiem. Dzieci niewidome maj\u0105 jeszcze taki zmys\u0142, kt\u00f3ry trudno jest jako\u015b jednoznacznie sklasyfikowa\u0107.<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n \n<\/section>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"class_list":["post-2402","article","type-article","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nPola niewidzenia | Landscape Practice<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pola niewidzenia | Landscape Practice\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Landscape Practice\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-01T17:14:49+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/\",\"url\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/\",\"name\":\"Pola niewidzenia | Landscape Practice\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-01-29T18:18:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-01T17:14:49+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pola niewidzenia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/\",\"name\":\"Landscape Practice\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pola niewidzenia | Landscape Practice","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pola niewidzenia | Landscape Practice","og_url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/","og_site_name":"Landscape Practice","article_modified_time":"2025-03-01T17:14:49+00:00","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/","url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/","name":"Pola niewidzenia | Landscape Practice","isPartOf":{"@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website"},"datePublished":"2025-01-29T18:18:34+00:00","dateModified":"2025-03-01T17:14:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/research\/pola-niewidzenia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pola niewidzenia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/","name":"Landscape Practice","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/2402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/landscapepractice.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}